OYUNBAZLAR SAHNEDE: BiR KARŞILAŞMA BİR NEDİR?

M. Elif TÜFEKÇİ*

“Karşılaşma çok zor. Her türlüsü çok zor. Karşılaşmanın dereceleri yok. Karşılaşmaya yakın yaşantılar var elbette. Yaşamak borçlu olmak demek. Karşılaşabilmeyi başarmak bu borcu ödeme yollarından biri. Yaşamın anlamlarından biri. “Neden yaşıyorsun?” sorusuna verilebilecek, düşündürücü yanıtlardan biri: ‘Karşılaşmak için yaşıyorum.’”

2000 yılında D.T.C.F Tiyatro Bölümü’nden bir grup “oyunbaz” öğrencinin bir araya gelerek kurduğu Oyunbazlar Tiyatro Topluluğu öğrencilik yıllarında kurmaya başladıkları düşü ilk oyunları “Bir Karşılaşma Bir Nedir?” ile Ankara seyircisiyle paylaştı.

“Bir Karşılaşma Bir Nedir?” metninin dış çemberini bu topraklarda “tiyatro yapma” sevdasına düşenleri çevreleyen “tiyatro sorunları” çizmiş. Bu çembere atılmış ilk ilmek Pişekar’ı oynayacak olan oyuncunun Ortaoyunu’ndan bildiğimiz biçimde oyunun açılışını yaparak seyirciyi selamlamak üzere sahneye girdiğinde, sponsorların oyun alanına yerleştirdikleri vitrin mankenleri ile karşı karşıya kalması olarak saptanabilir. Var olan koşullarda sponsor desteği olmadan tiyatro yapamayacağının bilincinde olan Pişekar, yılmadan oyunu kurmaya çalışırken, tiyatrodan aldığı paradan memnun olmayan oyuncunun gelmeyişiyle Kavuklu’suz kalıveriyor. Atılan ilmek “taklitler”in de oyun saatinde ortalarda olmayışıyla devam ederken, tüm koşullara rağmen başlayan oyunun ortalarında tiyatronun teknik elemanının da “televizyon”da iş bulup kaçmasına kadar sürdürülmüş. Bu anlamıyla “İnadına oynayacağız bu oyunu!” diyen Pişekar’ın repliğini oyunun yazarı ve yönetmeninin kendi topluluğunun serüvenini anlatması olarak okunabilir bir yandan. Dolayısıyla dış çember bir taraftan oyun boyunca işlevsel kılınmış bir katmana dönüşmüş, bir taraftan da Haldun Taner’in “Sersem Kocanın Kurnaz Karısı” metnine dolayısıyla da tiyatro yapmaktan başka bir derdi olmayanlara selam vermiş. Dışarıdaki çember, tüm metni kucaklayarak ortaya Kavuklu’suz kalsa da, etrafı sponsorlarla sarılsa da, oyuncularını para getirecek başka işlere kaptırsa da “çok Kavuklusuz, pek Pişekarlı, taklidi başı boş, facianın faciası, bir acayip ortaoyunu”nu illa ki oynayacak bir topluluğun hikayesini de çıkarmış.

Oyunun iç çemberini çeşitli karşılaşma biçimlerinin taklidi oluşturuyor. Bu çemberin iki anahtar kavramdan hareket ettiği söylenebilir; “değişim” ve “karşılaşma”. Denebilir ki, metin, değişen insanların değiştirdiği dünyada çeşitli karşılaşma fotoğrafları çekmiş, odağı hep aynı mesele üzerinden kurmuş: “Nasıl değişirse insan öyle değişir dünya”. Mahallenin efsane kabadayısına “kadın kılığında bir şarkıcı” olmayı seçtiren hayat, onu Kadir Abi efsaneleriyle büyümüş yeni yetme mafya yamağıyla karşılaştırdığında esasında değişmiş olan nedir? Karşılaşanlar kimlerdir? Değişen Kadir Abi midir yoksa koşullar mı? “Sola akan nehri” bir daha buluşturmamak üzere dağıtan, değişen dünya mıdır yoksa nehrin kolları mı değişmiştir? Ya da yıllar önce gözaltında kaybedilmiş oğlundan kalan eşyaları arayan babaya yolunu kaybettirecek kadar değişen nedir? İnsan mı, dünya mı? Oyunun son karşılaşmasında Ahmet İnam’ın kendisiyle karşılaşan insan üzerine söylediklerine yer vermeden geçmek olanaksız görünüyor: “Kendimizi görmemizi engelleyen, toplumsal, kültürel biçimlendirmeler, psikolojik savunma mekanizmaları, sürekli olarak kendimizin yerine kendimizin kopyalarını koyar. Göze alma, kopyadan, kalıptan, alışılmıştan, dolayısıyla kolaycılıktan, rahatlıktan kurtulabilmek, karşımızı açmak, karşımızda olanın çağrısını duyabilme cesaretidir. Karşılaşma, “risk” içerir, tehlikeler taşır. Tehlike korkakları, alışkanlık düşkünleri karşılaşamazlar. Tehlikeyi, sorunları, yeniliği göze alanlar, karşı karşıya geldikleri sonsuzluğu araştırmaya, sınamaya, denemeye üşenmezler. Kendimizle karşılaşma, karşılaşmaların en zoru olsa gerek.”

Oyunun temel izleğini belirleyen anahtar kavramlar oyunun dekor tasarımına işlevsel bir biçimde yansıtılmış. Özellikle son bölüme doğru sponsorların bıraktığı vitrin mankenleri giderek sahneyi bir vitrine dönüştüren, esasında insanın mı vitrine, vitrininin mi insana baktığının karıştığı, aslında kimin kime benzediğini tartıştıran bir alan yaratmış. Bu alanda, -hem gerçeklik hem oyun düzleminde- oyunlarını oynamaya kararlı bir topluluğun varlığından söz etmek mümkün. Oyun müzikleri her bir parçayı bir diğerine bağlayacak tematik bir bütünlük içinde düşünülmüş. Parçalar biten episodu anlatırken sıradaki episodu da önseyecek biçimde düzenlenmiş.
Fatih Al, Cihan Ercan, Taner Rumeli, Özgün Aydın ve Burak Tamdoğan’ın ana rolleri üstlendiği Oyunbazlar Tiyatro Topluluğu oyuncularıyla her Cuma saat 20:00’de Öteki Tiyatro’da karşılaşılabilir.


BİR KARŞILAŞMA BİR NEDİR?
OYUNBAZLAR TİYATRO TOPLULUĞU

Yazan- Yöneten: Fatih Al
Oyunbazlar: Fatih Al, Burak Tamdoğan, Cihan Ercan, Taner Rumeli, Özgün Aydın, Murat Erdoğan, Ayşegül Çaylı, Seda Erken, Hilal Kuvvet.
Müzik: Ziya Özsökmenler, Burak Tamdoğan, Fatih Al
Dekor: Murat Erdoğan, Taner Rumeli
Kostüm: Seda Erken, Ayşegül Çaylı
Işık: Tamer Yurtbaşı
Afiş Tasarım: Yasin Özbudak


Öteki Tiyatro Adres : GMK Bulvarı 114/C Maltepe/ANKARA Telefon: 232 32 92

m.elif tüfekçi. "oyunbazlar sahnede: bir karşılaşma bir nedir". oyun 3 dergisi, 2007.