Selman ADA
Kompozitör, Orkestra Şefi, Piyanist, Pedagog
Bağımsız Kültür Sanat Sen Genel Başkanı
28.04.2006
ÇAĞDAŞ OPERA BALE KURUMLARI!
Çağdaş olmadığı kesin olan merkezî yönetim sistemiyle opera bale kurumlarını yönetmek sadece Türkiye’ye has. Avrupa ülkeleri 2. dünya savaşı sonrasında opera kurumlarını devlet ödenekli olmak üzere yönetim açısından özerkleştirdi. ABD de aynı yöntemi uyguladı. Böylece opera bale kurumları kentlerle ve bölgelerle bütünleşti, devlet kurumu gibi değil, devlet desteğiyle ama sanatın mantığıyla yönetilmeye başlandı. Bu sayede opera bale kurumları gelişti. Halkla bütünleşti. Sovyet rejimi çöktükten sonra bağımsızlığına kavuşan bütün opera kurumları da aynı yöntemi benimseyerek uyguladı. Tiflis, Bakü, Sofya vb. artık özerk kurumlar. Böylece dünya opera kurumları ile olumlu rekabete girme fırsatı elde ettiler.
Türk opera bale kurumları ise 1949’dan beri değişmeyen merkezî devlet kurumu mantığıyla yönetilmekte. Bakana bağlı bir müsteşar ve muavinleri, müsteşara ve yardımcılarına bağlı Ankara’da bir genel müdür, genel müdüre bağlı şube opera müdürlükleri. Bu sistem Türk ulusal opera ve balesini kalkındırmamakta, Batı ile rekabet edebilmesini engellemekte. Bunu bütün opera bale çalışanları bilmekte. Ama değiştirememekte. Opera bale kurumlarımız yönetimsel açıdan Devlet Kara Yolları veya Devlet Su İşleri kurumları sistemiyle yönetilmekte. Bu da sanat kurumu yönetimi mantığı açısından eşyanın tabiatına aykırı. Devlet Opera ve Balesi’nin sadece kuruluş kanunu var. (Sayı: 1309) Ama onu özerk kılacak kanun 57 yıldan beri çıkarılmıyor.
Nice sanatçı nesilleri geldi geçti. Baş rol oynadıktan sonra evine ancak belediye otobüsüyle dönebilen! Hatta Ankara Operası solisti çok değerli bir arkadaşım bu durumu iki sözcükle veciz bir şekilde dile getirmişti: “Radames Otobüste!”
Mevcut sistem artık tamamen tarihîdir. Üstelik bu nedenle devletimize mâliyeti gereğinden fazladır. Verimlilik sadece hayâldir. Yüzlerce konservatuvar mezunu genç sanatçı işsizdir. Sanki meçhûl bir el Türkiye’de opera-bale sanatını baltalamaktadır! Dünyada tek kalan ve artık hilkat garibesi durumuna düşen yönetim sistemini devam ettirmekte, tasarruf gerekçesiyle kadro vermemekte, bütçedeki payı iyice düşürmekte olan devlet büyükleri bu sanat dalını sevmemekte, bilmemekte, doğal olarak da dikkate almamaktadır. Seyirci ise beş liraya bilet almanın dışında opera bale sanatına katkıda bulunamamaktadır. Zira sivil toplum örgütlerimiz seyirciyle bütünleşmemiştir bugüne kadar.
Nefes alamayan, anfizem olmuş, damarları tıkalı, kalbinden rahatsız opera bale kurumlarımız can çekişmektedir. Derhal müdahale edilmezse hasta ölecektir! İşte bu şartlar altında bu umursamazlığa daha fazla müsaade etmem mümkün olmadığı için beş yıl süren bir hazırlık dönemi geçirdikten sonra yakın arkadaşlarımla İstanbul’da “Opera Club” ‘ü kurmaya karar verdim. Bu kulübün kurulma nedeni ve temel amacı Türk ulusal opera, bale, oda müziği, koro ve senfonik müzik sanatının kalkınmasına, çağdaşlaşmasına, Batı ile rekabet edebilecek şartlara kavuşmasına hizmet etmek ve bu hedefleri gerçekleştirmek üzere sanatseverlerle sanatçı arasında dayanışma sağlamaktır.
Onursal üyeleri arasında İstanbul Operası’nı kuran ustam Aydın Gün, Devlet Opera ve balesi Genel Müdürü Meriç Sümen, eski kültür bakanı Talat S. Halman, Berlin Güzel Sanatlar Üniversitesi reji profesörü Çetin İpekkaya gibi önemli isimler yer almaktadır.
Kuruluş, basın ve televizyonlar aracılığıyla önümüzdeki temsil sezonuna girerken açıklanacaktır.
Ülkemize hayırlı olsun.
|
